CO2-aanbesteding en proportionaliteit: wanneer is een eis onredelijk?

CO2-eisen zijn niet meer weg te denken uit aanbestedingen. Tegelijkertijd geldt dat aanbestedende diensten gebonden zijn aan het proportionaliteitsbeginsel. Niet elke duurzaamheidsvraag is automatisch toegestaan, ook niet wanneer het doel maatschappelijk wenselijk is.

Voor inschrijvende organisaties is het belangrijk om te herkennen wanneer een CO2-eis doorschiet. Onredelijke eisen kunnen de mededinging beperken en leiden tot juridisch kwetsbare aanbestedingen.

Het proportionaliteitsbeginsel binnen een CO2-aanbesteding

Proportionaliteit betekent dat eisen in verhouding moeten staan tot de opdracht. In een CO2-aanbesteding moet de gevraagde inspanning logisch aansluiten bij de omvang, duur en impact van het werk.

Aanbestedende diensten mogen duurzaamheid stimuleren, maar moeten voorkomen dat eisen onnodig zwaar of complex zijn. Dit geldt vooral wanneer CO2-eisen leiden tot hoge administratieve lasten voor inschrijvers.

Wanneer een CO2-eis in een aanbesteding onredelijk wordt

Een CO2-eis wordt onredelijk wanneer deze verder gaat dan nodig is voor het doel van de aanbesteding. Dit kan het geval zijn als volledige rapportages worden gevraagd terwijl slechts beperkte CO2-impact relevant is.

Ook het verplicht stellen van uitgebreide ketenanalyse kan disproportioneel zijn bij kleine of kortlopende opdrachten. In zulke gevallen is de relatie tussen eis en opdracht onvoldoende onderbouwd.

CO2-aanbesteding en uitsluiting van inschrijvers

Onredelijke CO2-eisen kunnen leiden tot uitsluiting van geschikte inschrijvers. Dit raakt vooral het MKB, dat vaak niet beschikt over uitgebreide rapportagestructuren.

Aanbestedende diensten moeten voorkomen dat CO2-eisen fungeren als verkapte geschiktheidseisen. De nadruk moet liggen op relevantie en gelijkwaardige toegang tot de aanbesteding.

Hoe aanbestedende diensten proportionaliteit onderbouwen

Aanbestedende diensten zijn verplicht hun keuzes te motiveren. In een CO2-aanbesteding betekent dit dat duidelijk moet zijn waarom bepaalde CO2-informatie wordt gevraagd.

Een goede onderbouwing laat zien hoe de eis bijdraagt aan de doelstellingen van de opdracht. Zonder deze toelichting is de eis juridisch kwetsbaar en moeilijk verdedigbaar.

Wat inschrijvers kunnen doen bij disproportionele CO2-eisen

Inschrijvers hoeven disproportionele eisen niet klakkeloos te accepteren. Het stellen van verduidelijkingsvragen is een gebruikelijke en effectieve stap.

Daarnaast kunnen inschrijvers gelijkwaardige informatie aanbieden. Aanbestedende diensten zijn verplicht hier serieus naar te kijken, mits de informatie hetzelfde doel dient.

FAQ

Wat betekent proportionaliteit in een CO2-aanbesteding?
Dat CO2-eisen in verhouding moeten staan tot de opdracht en de doelgroep.

Wanneer is een CO2-eis onredelijk?
Als de gevraagde inspanning geen duidelijke relatie heeft met de opdracht.

Mag een aanbestedende dienst zware CO2-rapportages eisen?
Alleen als dit aantoonbaar proportioneel en relevant is.

Wat kan een inschrijver doen bij een disproportionele eis?
Vragen stellen en gelijkwaardige informatie aanbieden.

CO2-eisen proportioneel organiseren met Massure

Voor organisaties die CO2-informatie proportioneel willen toepassen in aanbestedingen biedt Massure een functionele oplossing. Massure ondersteunt het structureren van CO2-data op een schaalbare manier, zodat inschrijvingen aansluiten bij de aard en omvang van de aanbesteding.

Bronnen

Kiezen aanbestedingsprocedure | PIANOo – Expertisecentrum Aanbesteden
Duurzaam inkopen | Ondernemersplein
Commission presents voluntary sustainability reporting standard to ease burden on SMEs – Finance
Corporate sustainability reporting – Finance – European Commission